Bilindi\u011fi \u00fczere Corona(covid-19) \u00c7in\u2019in Hubei eyaletinin Wuhan \u015fehrinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve kom\u015fu \u00fclkelerimiz d\u00e2hil bir\u00e7ok \u00fclkeyi etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Neredeyse t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan ve d\u00fcnya genelinde bir\u00e7ok \u00fclkenin s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatarak karantina alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereklili\u011fini do\u011furan salg\u0131n hastal\u0131k ithalat, ihracat ve seyahat yasaklama\/k\u0131s\u0131tlamalar\u0131yla uluslararas\u0131 ticareti de olumsuz etkilemektedir. Vir\u00fcs salg\u0131n\u0131n engellenmesi amac\u0131yla uygulanan i\u015fbu tedbirlerin artmas\u0131 nedeniyle s\u00f6zle\u015fmelerin ifas\u0131 da zorla\u015fmakta hatta kimi zamanlarda imk\u00e2ns\u0131z hale gelmektedir.<\/p>\n
M\u00fccbir sebep Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu 2017\/1190 E. ve 2018\/1259 K. numaral\u0131 karar\u0131nda; \u201csorumlu veya bor\u00e7lunun faaliyet ve i\u015fletmesi d\u0131\u015f\u0131nda meydana gelen genel bir davran\u0131\u015f normunun veya borcun ihlaline mutlak ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde yol a\u00e7an, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi ve kar\u015f\u0131 konulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir olayd\u0131r\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fccbir sebep(force majeure) ilkesinin s\u00f6zle\u015fmelere uygulanabilmesi i\u00e7in s\u00f6z konusu vakan\u0131n;<\/p>\n
– Sonradan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin taraflardan beklenilmemesi,
\n– Bor\u00e7lunun borcu ifa edememesinin kendisine isnat edilemeyecek bir olaydan kaynaklanmas\u0131,
\n– Taraflar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kan durumu \u00f6nleyebilme kabiliyetinin olmamas\u0131,
\n– Ortaya \u00e7\u0131kan bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumun s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale getirmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131 m\u00fccbir sebebin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in aranan unsurlar \u201c\u00f6ng\u00f6r\u00fclememe\u201d, \u201ckar\u015f\u0131 konulamama\u201d, \u201cbor\u00e7lu d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fme\u201d ve \u201cifay\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale getirme\u201d olarak nitelendirilebilmektedir. Corona (Covid-19) gibi salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n m\u00fccbir sebep olarak s\u00f6zle\u015fmelere uygulanmas\u0131 yukar\u0131da say\u0131lan bu d\u00f6rt \u015fart\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olacak olacakt\u0131r.<\/p>\n
10.03.2020 tarihi itibar\u0131yla Corona(covid-19) D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) taraf\u0131ndan \u201cpandemic\u201d hastal\u0131k olarak ilan edilerek vir\u00fcs\u00fcn t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 ilan edilmi\u015f, vir\u00fcsten etkilenen yahut etkilenmeyen t\u00fcm \u00fclkeler vir\u00fcse kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler ve k\u0131s\u0131tlamalar uygulamaya y\u00f6nelmi\u015ftir. Bu \u00f6nlemler ve s\u0131n\u0131rlamalar kapsam\u0131nda \u00fclke ve \u015fehirler ge\u00e7ici s\u00fcre ile karantina alt\u0131na al\u0131nmakta, kimi \u00fclkelere giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015flar yasaklanmakta, kimi \u00fclkelerde ise hava sahalar\u0131 kapat\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclke y\u00f6netimleri ve \u00fclke y\u00f6netimleri haricinde \u00f6zel kurulu\u015flarca da vir\u00fcse kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler al\u0131narak baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar getirilmekte ve bu \u00f6nlemler mal ve hizmet s\u00f6zle\u015fmelerinin ifas\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131z hale gelmesi sonucunu do\u011furabilmektedir. Uygulanan k\u0131s\u0131tlamalar nedeniyle s\u00f6zle\u015fmelere m\u00fccbir sebep ilkesinin uygulanmas\u0131 i\u00e7in somut duruma g\u00f6re her olay i\u00e7in ayr\u0131 olarak de\u011ferlendirilme yapmak gerekecektir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak Corona(covid-19) vir\u00fcs salg\u0131n\u0131n \u015fuan i\u00e7in s\u00f6zle\u015fmelerin ifas\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale gelmesi nedeniyle taraflara otomatik olarak tek tarafl\u0131 tazminats\u0131z fesih hakk\u0131 sa\u011flayacak nitelikte bir m\u00fccbir sebep olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamakla birlikte e\u011fer s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131 salg\u0131n hastal\u0131k nedeniyle imk\u00e2ns\u0131z hale gelmi\u015fse m\u00fccbir sebep olarak nitelendirilecektir. Bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamak gerekirse A \u015firketi ile B \u015firketi 25.03.2020 tarihinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereken bir etkinlik sebebiyle imzalad\u0131klar\u0131 s\u00f6zle\u015fme, etkinlik yap\u0131lacak yerin\/\u00e7al\u0131\u015fma kolunun bu tarihlerde idare taraf\u0131ndan tatil edilmesi halinde m\u00fccbir sebep \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi de\u011ferlendirilerek bu ilke gere\u011fi hareket edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n
Ba\u015fka bir \u00f6rnek vermek gerekirse son olarak T\u00fcrkiye\u2019de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan valiliklere g\u00f6nderilen genelde uyar\u0131nca umuma a\u00e7\u0131k ve e\u011flence yerleri olarak faaliyet y\u00fcr\u00fcten pavyon, diskotek, bar ve gece kul\u00fcplerinin 16 Mart 2020 tarihi saat 10.00 itibari ile ge\u00e7ici s\u00fcre ile kapat\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u00f6rne\u011fin, ilgili genelge uyar\u0131nca faaliyeti durdurulan bir mek\u00e2na ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisinde, s\u00f6zle\u015fme konusu faaliyet bu kapsama girdi\u011finden ve art\u0131k ger\u00e7ekle\u015fmesi ilgili genelge uyar\u0131nca yasal olarak da m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fccbir sebep ilkesi bu \u015fekilde eline al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu durum, pratik d\u00fczlemde s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale getirdi\u011finden m\u00fccbir sebep unsurunun varl\u0131\u011f\u0131 daha net bir \u015fekilde tespit edilebilmektedir.<\/p>\n
Avrupa Birli\u011fi Ajans\u0131 olan E\u011fitim, G\u00f6rsel-\u0130\u015fitsel ve K\u00fclt\u00fcr Y\u00fcr\u00fctme Ajans\u0131, 6 Mart 2020 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131klamada, bir\u00e7ok s\u00f6zle\u015fmenin yetkili ulusal makamlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6nlemin sonucu olarak m\u00fccbir sebep h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7erdi\u011fini ve bu h\u00fck\u00fcmden hareketle m\u00fccbir sebep ilkesine ba\u015fvurulup ba\u015fvurulmama noktas\u0131nda olay baz\u0131nda de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Olay baz\u0131nda de\u011ferlendirme ise; s\u00f6zle\u015fme konusu faaliyetin ger\u00e7eklemesinin zaman ve mek\u00e2n a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygunlu\u011fu ile maliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi gibi unsurlar yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131n\u0131 mutlak olarak imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hallerde m\u00fccbir sebep de\u011fil s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131n\u0131n makul olarak m\u00fcmk\u00fcn olmama halini d\u00fczenleyen T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 138. Maddesinde d\u00fczenlenen a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc uygulanabilecektir. A\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc durumunda ise genel itibariyle taraflar \u00f6ncelikli olarak s\u00f6zle\u015fmenin yeni ko\u015fullara uygun hale getirilmesini talep edebilecek olup ancak s\u00f6zle\u015fmenin yeni ko\u015fullara uygun hale getirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 halinde s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nme talep edilebilecektir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilindi\u011fi \u00fczere Corona(covid-19) \u00c7in\u2019in Hubei eyaletinin Wuhan \u015fehrinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve kom\u015fu \u00fclkelerimiz d\u00e2hil bir\u00e7ok \u00fclkeyi etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Neredeyse t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan ve d\u00fcnya genelinde bir\u00e7ok \u00fclkenin s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatarak karantina alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereklili\u011fini do\u011furan salg\u0131n hastal\u0131k ithalat, ihracat ve seyahat yasaklama\/k\u0131s\u0131tlamalar\u0131yla uluslararas\u0131 ticareti de olumsuz etkilemektedir. Vir\u00fcs salg\u0131n\u0131n engellenmesi amac\u0131yla uygulanan […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":7997,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-8415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel-hukuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8415"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8415\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eyuboglubuyukatak.av.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}